ΑρχικήΙστορίαΠρωτόκολλο της Κέρκυρας 1914: Τι προέβλεπε για τη Βόρειο Ήπειρο

Πρωτόκολλο της Κέρκυρας 1914: Τι προέβλεπε για τη Βόρειο Ήπειρο

Στις 17 Μαΐου 1914 υπογράφηκε στην Κέρκυρα το Πρωτόκολλο της Κέρκυρας, που αναγνώριζε τη Βόρειο Ήπειρο ως αυτόνομη περιοχή μέσα στο νέο αλβανικό κράτος. Προέβλεπε ελληνικά σχολεία, ισότητα της ελληνικής γλώσσας και τοπική χωροφυλακή, αλλά δεν εφαρμόστηκε ποτέ πλήρως.

Είναι ένα κείμενο που αναφέρεται συχνά μέχρι σήμερα όταν γίνεται λόγος για τα δικαιώματα της ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία. Παρακάτω συγκεντρώνουμε τι λένε οι διαθέσιμες πηγές για το πώς φτάσαμε εκεί, τι ακριβώς προέβλεπε και τι απέγινε.

Πώς φτάσαμε στην Κέρκυρα

Μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους, το Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας (17 Δεκεμβρίου 1913) παραχώρησε στην Αλβανία την περιοχή που έγινε γνωστή ως Βόρειος Ήπειρος. Οι ντόπιοι Έλληνες αντέδρασαν και τον Φεβρουάριο του 1914 ανακηρύχθηκε στο Αργυρόκαστρο η Αυτόνομη Βόρειος Ήπειρος, με επικεφαλής τον Γεώργιο Χρηστάκη-Ζωγράφο.

Ακολούθησαν συγκρούσεις με την αλβανική χωροφυλακή. Τον Μάιο του 1914 η Διεθνής Επιτροπή Ελέγχου των Μεγάλων Δυνάμεων άνοιξε διαπραγματεύσεις με την πλευρά του Ζωγράφου. Οι αντιπρόσωποι συναντήθηκαν αρχικά στους Αγίους Σαράντα, ενώ οι τελικές διαπραγματεύσεις έγιναν στην Κέρκυρα. Η υπογραφή έγινε στις 17 Μαΐου 1914 (5 Μαΐου με το παλαιό ημερολόγιο).

Τι προέβλεπε το Πρωτόκολλο

  • Αυτονομία: οι δύο επαρχίες, Αργυροκάστρου και Κορυτσάς, γίνονταν αυτόνομες υπό αλβανική κυριαρχία και υπό τον ηγεμόνα Γουλιέλμο του Βηντ.
  • Διοίκηση: η αλβανική κυβέρνηση, σε συμφωνία με την Επιτροπή, διόριζε τους διοικητές και τους ανώτερους υπαλλήλους, λαμβάνοντας υπόψη τη σύνθεση των τοπικών θρησκευτικών κοινοτήτων.
  • Χωροφυλακή και στρατός: τοπική χωροφυλακή με αναλογική στρατολόγηση ντόπιων· στρατιωτικές μονάδες που δεν ήταν ιθαγενείς δεν μπορούσαν να μεταφερθούν και να χρησιμοποιηθούν στις αυτόνομες επαρχίες.
  • Σχολεία: στα σχολεία των ορθόδοξων κοινοτήτων η διδασκαλία θα γινόταν στα ελληνικά, εκτός από τις τρεις πρώτες τάξεις· το μάθημα των θρησκευτικών αποκλειστικά στα ελληνικά.
  • Γλώσσα: η ελληνική εξισωνόταν με την αλβανική σε όλες τις δημόσιες υποθέσεις, μαζί με τα δικαστήρια και τα αιρετά συμβούλια.
  • Ορθόδοξες κοινότητες: αναγνωρίζονταν ως νομικά πρόσωπα και διατηρούσαν τις περιουσίες τους.
  • Χειμάρρα: ανανεωνόταν το ειδικό καθεστώς αυτονομίας που είχε την οθωμανική εποχή, με ξένο «καπετάνιο» για 10 χρόνια.
  • Εγγύηση: τις διατάξεις εγγυούνταν οι Μεγάλες Δυνάμεις, ενώ προβλεπόταν και αμνηστία.

Η έγκριση και η αντίδραση της Χειμάρρας

Οι Μεγάλες Δυνάμεις ενέκριναν τη συμφωνία και στις 23 Ιουνίου 1914 την αποδέχτηκε επίσημα και η αλβανική κυβέρνηση. Ο Έλληνας πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος συμβούλευσε τον Ζωγράφο να την αποδεχτεί.

Για να ισχύσει, το Πρωτόκολλο έπρεπε να επικυρωθεί και από τη συνέλευση των Βορειοηπειρωτών στο Δέλβινο, όπου συμμετείχαν αντιπρόσωποι από τη Χειμάρρα, τους Αγίους Σαράντα, το Αργυρόκαστρο, το Πωγώνι, την Πρεμετή, το Λεσκοβίκι, την Ερσέκα, την Κορυτσά και την Τεπελένη. Τελικά επικυρώθηκε, εκτός από τους αντιπροσώπους της Χειμάρρας, που αποχώρησαν. Ο αρχηγός της Χειμάρρας Σπυρομήλιος αντέδρασε έντονα, θεωρώντας ότι με το Πρωτόκολλο οι Βορειοηπειρώτες δεν κέρδιζαν τίποτε.

Γιατί δεν εφαρμόστηκε

Λίγες εβδομάδες αργότερα ξέσπασε ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και η Αλβανία βυθίστηκε σε πολιτικό χάος. Ο ηγεμόνας Γουλιέλμος έφυγε από τη χώρα τον Σεπτέμβριο του 1914 και στις 27 Οκτωβρίου 1914, με την έγκριση των Μεγάλων Δυνάμεων, ο ελληνικός στρατός μπήκε ξανά στη Βόρειο Ήπειρο. Το 1916 ιταλικά στρατεύματα απομάκρυναν τον ελληνικό στρατό από την περιοχή.

Το 1921 το Πρωτόκολλο ακυρώθηκε στη Διάσκεψη των Πρεσβευτών και η Βόρειος Ήπειρος δόθηκε οριστικά στην Αλβανία. Τα μειονοτικά δικαιώματα που αναγνωρίστηκαν στη συνέχεια αφορούσαν πολύ μικρότερη περιοχή. Τα ελληνικά σχολεία έκλεισαν ή μετατράπηκαν σε αλβανικά, μέχρι την παρέμβαση του Διαρκούς Δικαστηρίου Διεθνούς Δικαιοσύνης της Χάγης τον Απρίλιο του 1935.

Το Πρωτόκολλο της Κέρκυρας αναφέρεται μέχρι σήμερα από βορειοηπειρωτικές οργανώσεις και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στην αλβανική ιστοριογραφία, αντίθετα, σπάνια αναφέρεται ή ερμηνεύεται διαφορετικά.

Πηγές


Discover more from Το Τσαούσι

Subscribe to get the latest posts sent to your email.

📬 Τα νέα του τόπου μας στο email σου

Ειδήσεις από τον Δήμο Φοινικαίων, ιστορία των χωριών μας και ό,τι νέο δημοσιεύουμε. Χωρίς spam, διαγραφή με ένα κλικ.

Αδελφότητα Τσαουσιωτών
Αδελφότητα Τσαουσιωτών
Η Αδελφότητα Τσαουσιωτών «Άγιος Βασίλειος» γράφει για το Τσαούσι, τα χωριά του Βούρκου και τον Δήμο Φοινικαίων στη Βόρειο Ήπειρο. Καταγράφουμε τις ειδήσεις του τόπου μας, ερευνούμε την ιστορία του μέσα από πηγές και περιηγητές, και κρατάμε ζωντανή τη μνήμη και τον πολιτισμό μας για όσους ζουν εδώ και για όσους λείπουν.
Σχετικά άρθρα

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

Ακολουθήστε το Τσαούσι

6,826ΥποστηρικτέςΚάντε Like
522ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
7,306ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
8,160ΣυνδρομητέςΓίνετε συνδρομητής

Πιο δημοφιλή